Bu çalışmada geleneksel sporlardan biri olan cirit sporunu tanıtmak ve cirit sporunun tarihsel akış sureci içerisindeki durumunu incelemek amaçlanmıştır.
Türkler, barış zamanlarında atlarının ve askerlerinin fiziki olarak ve ruhen dinç ve sağlam kalmaları için birçok sporların yanında atlı cirit oyunlarını oynamışlardır. Cirit sporu, at biniciliği, atlı okçuluk, avcılık, güreş, okçuluk gibi diğer geleneksel sporlardan birisidir. Genellikle törenlerde oynanan cirit, at üzerinde bir sopa kullanılarak oynanan meydan oyunudur.
Sanayi ve endüstrinin geliştiği, kentleşmenin arttığı yakın tarihlere kadar at, savaş ve barış zamanlarında önemli bir vasıta idi. Yakın tarihlere bakılacak olursa, son 30-40 yıldır atların yerini traktör ve otomobil gibi motorlu taşıtlar almıştır. Bu durum ise atla yapılan cirit oyunlarının bazı bölgelerde terkedilmesine neden olmuştur.
Cirit oyunu, daha 40-50 yıl öncesine kadar yaygın bir oyun olduğu halde son yıllarda sadece Erzurum, Erzincan, Uşak, Bayburt, Ankara, Manisa ve Kars yörelerinde yaşamaya devam etmektedir. Geleneksel Spor Dalları Federasyonu Başkanlığı diğer ata sporlarını olduğu gibi cirit sporunu da yaşatmaya ve geliştirmeye çalışmaktadır.
Cirit ve diğer ata sporları, çeşitli örgütlenmelerle; gönüllülük esasına dayalı vakıflar, dernekler, birlikler gibi mahalle organizasyonları, kulüpler ve bir federasyona bağlı olarak faaliyet yürüten mahalli örgütlenmeler ile varlıklarını, faaliyetlerini sürdüre gelmişlerdir.
Tarihsel süreç içerisinde bakıldığında geleneksel sporlara erkeklerin yanında kadın ve çocukların da katılım gösterdiği görülmüştür. Ancak kadınların katılımına yönelik organizasyonların yeterli düzeyde olmaması cinsiyet bakımından geleneksel sporlara katılımlarda farklılıkların olduğu sonucunu ortaya çıkarmıştır. Cirit sporunun yaşatılması ve gelişim göstererek devam ettirilmesi için ulusal düzeyde etkin otoritelerin bu sporu sahiplenmelerinin ve organizasyonlara destek vermelerinin gereklilik olduğu düşünülmektedir. Bu durumun ülkenin çeşitli platformlarda ve uluslararası arenada tanıtımına ve etkinliğine katkı sunacağı öngörülmektedir.
Atılgan, D., Türlkçapar, Ü., Tükel, Y. “Türk Halklarının Geleneksel Spor Oyunlarından Cirit”, Türk Halklarının Geleneksel Spor Oyunları VIII Uluslararası Bildiriler Kitabı, ISBN: 978-605-4996-79-7, 16-18 Ekim 2019, syf:173-186.
Tam metin için tıklayınız.