Ata Sporları Federasyonu
  • Facebook
  • Twitter
  • Instagram
  • Youtube
  • Linkedin
  • İletişim

Atlı Oyunlar ve Spor Kültüründe Kırgızları Merkez Yapan Faktörler

Atlı Oyunlar ve Spor Kültüründe Kırgızları Merkez Yapan Faktörler
Paylaş:
Geçmişten günümüze Türklerde yapılmış ve yapılmakta olan geleneksel binicilik oyun veya sporları hakkında özellikle Türk kökenli kaynakların eksik bilgiler içerdiği sanılmaktadır. Bilindiği gibi Türk halkları kadimden beri Güney Sibirya ve Orta Asya’da ferdiyetçi temayüle dayalı boylar halinde yaşamışlardır. Bu yaşayış biçimi kabilecilik şuurunu Ulus bilincinin önüne çıkarmıştır. Sosyal ve siyasal yapı ve de yaşayışları da buna göre tayin edilmiştir. Zaman zaman bu durum sosyal bütünleşmenin bozulmasına ve sosyal tabakalaşmalara neden olmuş, bundan menfi payı geleneksel oyunlarda almıştır. Kaynağını aynı kültürden alan, fikri ve şekli yönleri aynı olan, aynı milli niteliklere göre sergilenen ve aynı milli haz alınan geleneksel oyunlarda bugün bir anlam boşalması yaşanmaktadır. Orta Asya halklarından her biri bu oyunlar bizim oyunumuz, bize aittir vb. kabilecilik anlayışı sergilenmektedirler. Eğer oyunlar bir Türk boyunda kendisi kalmış ve popülaritesini devam ediyor ise, diğer Türk boyu aynı oyuna suni değişiklikler yaparak orijin formatından uzaklaştırıyor.

Geleneksel binicilik sporları 1925 yılından bu tarafa Kırgızistan'da değişik isimler altında kurumsal yapılanma içine girebilmiş ve bu bağlamda yapılmaktadır. Türk halkları içerisinde milli oyunlar hakkında teorik ve pratik bilgi birikimlerinin, maddi - manevi kültür unsurlarının Kırgızlar da korunduğu ve yoğunlaştığı gözlenmişti. Bu çalışmada amaç; Kırgız binicilik kültürünü hazırlayan faktörleri belirlemek, bu faktörler ışığında oyunların Kırgızlarda niçin kendisi kaldığı sorusuna yanıt bulmaktır. Türk halkları geleneksel oyunlarını ortak formatta buluşturmak, oyunların milli niteliklerini koruyan Türk halkını da oyunlara merkez yapmak amaçlanmıştır.

Türk atlı kültürünün oluştuğu ve geliştiği bölgelerde eskiden beri yaşayan Kırgızlar, tarihi, coğrafi, ekonomik ve siyasi nedenlerle geleneksel Türk binicilik sporlarının en yoğun muhafaza edildiği bölge ve soy durumundadırlar. Sovyet ideolojisi, bu sporların milli yönlerine zamanla tahammülsüzlük göstermiş olsa da, oyunların kendisi kalmasını olumsuz yönde pek etkilememiştir. Kırgızistan ve Güney Sibirya Türk soyları dışında, Türkiye dâhil tüm Türk halkları küreselleşmeden daha çok etkilenmişlerdir. Gerek pratikte gerekse teoride Türk halklarının Kırgızistan potansiyelinin çok gerisinde oldukları anlaşılmıştır.
 
Türkmen, M. " Atlı Oyunlar ve Spor Kültüründe Kırgızları Merkez Yapan Faktörler". International Turkish Folks Traditional Sports - Games Symposium, 2017, syf:331-336.

Tam metin için tıklayınız.